Tá sé in am labhairt faoi chearta rochtana faoin tuath arís. Tá sé in am labhairt fúthu arís mar tharla an “eachtra” arís. Bhí mo chailín agus mise ag siúl i gCill Mhantáin an deireadh seachtaine seo caite nuair a bhuail feirmeoir feargach orainn, madra lena chois, gunna ina lámh agus litir dlíodóra sa lámh eile. Ceart go leor, tá mé ag áibhéal rud beag, ní raibh gunna aige, ach tuigeann sibh an saghas teacht le chéile a bhí ann. Cairdiúil ní raibh sé.
“Is liomsa an talamh seo, níl ceart agaibh dul air”. Ach bhí mise ag mothú cróga an lá sin (ní raibh gunna aige mar a dúirt mé) agus thosaigh mé ag cur cainte air. Bhog sé sin de bheagán é. Dúirt sé go gcothaíonn strainséirí trioblóid ar a thalamh. Dúirt sé go ndearnadh damáiste dá mhaoin agus go ndearnadh ionsaí ar a mhuintir. Dúirt sé nach bhfuil uaidh ach an Domhnach a chaitheamh go síochánta.
» Léigh ar aghaidh...
Bhí a fhios againn go mbuailfí Fianna Fáil go dona sna toghcháin áitiúla agus Eorpacha seo, ach is é teip an Pháirtí Ghlais an scéal is léanmhaire mar ní rabhthas ag súil leis. Fuair na Glasaigh cic mhór sa tóin agus tá dhá chúis leis sin, dar liom. Uimhir 1, tá siad tar éis bheith sa chomhrialtas agus tá cuid den fhuath atá ag daoine d’Fhianna Fáil tar éis greamú orthu féin. Uimhir 2, tá cúlú eacnamaíochta faoi lánseol agus tá cúramaí níos práinní ag daoine ná cúramaí “glasa”. In ionad bheith buartha faoin téamh domhanda nó faoin ola a bheith ag éirí gann, tá siad buartha faoina bpost féin agus faoin chéad íocaíocht eile ar an mhorgáiste.
» Léigh ar aghaidh...
An tseachtain seo caite bhí mé i mbaile beag darb ainm Tartu san Eastóin chun freastal ar Chomhdháil Idirnáisiúnta na Mionteangacha. Is comhdháil é seo a reachtaítear gach ré bliain ach b’é seo an chéad uair agamsa freastal air. Ócáid a bhí ann a tháinig lucht na mionteangacha le chéile chun eolas a mhalartú agus chuaigh imeachtaí na comhdhála go mór i bhfeidhm orm.
Aithnítear teanga a bheith ina mionteanga nuair nach í an ghnáth-theanga cumarsáide poiblí sa tír í. Tá an-chuid díobh ann, mar shampla an Chatalóinis, an Bhreatnais agus roinnt mhaith eile nár chuala mórán daoine trácht orthu riamh. Cuid acu is teangacha iad a bhfuil pobal láidir acu i dtír éigin eile, mar atá ag lucht na Gearmáinise san Iodáil nó ag lucht na Sualainnise san Fhionlainn. Tá an chuid eile go hiomlán ar gconlán féin, dála na Bascaise agus na Gaeilge.
» Léigh ar aghaidh...
Is nós don stát seo daonáireamh a réiteach gach cúpla bliain agus na staitisticí a bhaintear as a chur ar fáil don phobal. Is maith an rud é sin ach tá fadhb amháin leis: tá staitisticí leadránach agus ní léann éinne iad. Dá bhrí sin, shocraigh mise, bhur mblagadóir dílis, cuid de na staitisticí ón daonáireamh deireanach (2006) a shimpliú agus iad a léiriú i bhfoirm léarscáileanna.
Seo é an scéal: déan dearmad go bhfuil breis is ceithre mhilliún duine ag maireachtáil i bPoblacht na hÉireann agus samhlaigh nach bhfuil ann ach 100 duine...
» Léigh ar aghaidh...
Is fiáin an áit é an tIdirlíon agus is minic nach mbíonn cúrsaí de réir na loighce ann. Ceann de na rudaí nach bhfuil loighiciúil, dar liom, ná gur deacair brabús a thuilleamh ar an Idirlíon.
Lena rá níos cruinne, tá sé deacair brabús a thuilleamh as ábhar a chur ar fáil ar an Idirlíon. Níl aon deacracht ag comhlachtaí atá ag plé le hinfreastruchtúr an Idirlín, ar nós Eircom – tá siadsan ag suí go te. Ach bíonn deacrachtaí airgid acu siúd a bhfuil a ngnó bunaithe ar ábhar a chur i láthair daoine, leithéidí YouTube, chomh maith le foilsitheoirí nuachta ar nós an Irish Times, a bhfuil ag teip orthu aon ioncam substaintiúil a bhaint as a gcuid suíomhanna Idirlín, cé go bhfuil an-trácht go deo orthu. Cén fáth?
» Léigh ar aghaidh...
Bhí plé ar siúl le déanaí ar leathanaigh Foinse mar gheall ar an téarma “British Isles”. Chuala duine an téarma á úsáid ar réamhaisnéis na haimsire ar an chainéal teilifíse France 24 agus níor thaitin sé leis. Scríobh cúpla duine chuig an nuachtán tar éis sin lena rá nach dtaitníonn an téarma leo ach an oiread.
Is seanscéal é seo, dar ndóigh, an scéal ar fad maidir le “ní cuid de na hOileáin Bhriotanacha muid”. Agus ní hiad na hÉireannaigh amháin a bhfuil gearán acu maidir le téarma tíreolaíochta a chuireann dream thar sáile orthu: cuimhnigh ar Mhurascaill na Peirse (ar fearr leis na hArabaigh Murascaill na hAraibe a chur uirthi), an Mhacadóin (nach maith a hainm leis na Gréagaigh) nó Oileáin Fháclainne (ar a gcuirtear Las Malvinas san Airgintín). Is amhlaidh gur uirlis thar a bheith mothúchánach é logainm.
Ar ais chuig na hOileáin Bhriotanacha. Tá an téarma seo á úsáid go forleathan ar Mhór-Roinn na hEorpa chun tagairt a dhéanamh don Ríocht Aontaithe agus d’Éirinn araon. Cén fáth? Tá an freagra simplí go leor: (1) feictear d’Eorpach na Mór-Roinne gur aonad faoi leith iad na hoileáin seo, dá bhrí sin (2) tá gá aige le téarma éigin orthu, ach (3) níl aon téarma eile le fáil. Amharcaimis ar na hargóintí seo ceann ar cheann.
» Léigh ar aghaidh...
Aiste é seo leis an teangeolaí Seiceach Pavel Eisner a amharcann ar athbheochan na Seicise agus ar a bhfuil i ndán feasta di féin agus do mhionteangacha eile. Cé gur sa bhliain 1946 a céadfhoilsíodh an téacs, tá na conclúidí chomh ábhartha céanna inniu. Mise a d’aistrigh agus ghiorraigh de bheagán.
» Léigh ar aghaidh...
Rinne mo mhuintir agus mise rud an-chiallmhar an Nollaig seo: chuir muid cosc ar bhronntanais. D’aontaigh muid go léir nach dtabharfadh éinne aon bhronntanas d’éinne (ach amháin na páistí – bhí eisceacht acusan). Chloígh muid leis sin go docht, agus creid nó ná creid, d’oibrigh sé go hiontach.
Ní raibh orainn déileáil le haon chuid den amaidí siopadóireachta nuair a théann daoine ar mire ag ceannach truflaise. Ní raibh orainn déileáil le hamaidí après Nollaig ach a oiread, tráth a bhíonn daoine ag ligit orthu go dtaitníonn leo an truflais chéanna a bronnadh orthu.
Cheapfá gur rud léanmhar a bheadh i Nollaig gan bhronntanais, ach ní mar sin a bhí againne. Bhain muid go léir sásamh as a bheith i gcomhluadar a chéile. Ní muintir chráifeach muid, ach tá tábhacht faoi leith leis an Nollaig againn mar ócáid shóisialta. Bíonn an Nollaig againne mar a bhíonn Thanksgiving Day ag na Meiriceánaigh: tagann an teaghlach ar fad le chéile, rud nach dtarlaíonn ach tráth na Nollag. Ní theastaíonn deasghnáth na mbronntanas chuige sin.
» Léigh ar aghaidh...
Tá uachtarán Phoblacht na Seice, Václav Klaus, ar cuairt oifigiúil go hÉirinn faoi láthair agus é ag cothú conspóide mar is gnách dó. Tá seisean go hoscailte i gcoinne Chonradh Liospóin agus is cosúil gurb é an chúis is mó ar tháinig sé anall ná chun bualadh lena chomhbhádóir Declan Ganley, eorasceipteach eile.
Is é cur i gcoinne an Aontais Eorpaigh an chloch is mó ar phaidrín an Uasail Klaus na laethanta seo. Tá sé den tuairim gur masla do neamhspleáchas an stáit é a bheith ina bhall den Aontas Eorpach, agus dhiúltaigh sé fiú bratach an Aontais Eorpaigh a chur ar foluain taobh le bratach Phoblacht na Seice ag Caisleán Phrág, a áras oifigiúil.
» Léigh ar aghaidh...
Máirt
21
Deireadh Fómhair
2008
Breis is seachtain ó shin, i ndeisceart na hOstaire, tharla timpiste bóthair inar maraíodh duine de na daoine ba chonspóidí i bpolaitíocht na hEorpa: Jörg Haider, fear mór na heite deise a bhí ina namhaid glórach don inimirce, do na mionlaigh eitneacha agus do “na heachtrannaigh” go ginearálta, fear a raibh macalla an fhaisisteachais ina chuid bolscaireachta. Bhí sé ina chathaoirleach ar BZÖ, an “Chomhghuaillíocht um Thodhchaí na hOstaire”.
An rud atá suntasach faoina bhás ná go raibh a pháirtí díreach tar éis an t-olltoghchán a bhuachan, i dteannta lena gcomhbhádóirí an FPÖ (“Páirtí Síochánta na hOstaire”). Is cosúil nach raibh aon bhaint idir an dá heachtra, áfach. Ní raibh ann ach gnáth-thimpiste bóthair, róluas faoin charr. Fós féin, tarraingíonn sé seo aird ar an Ostair, aird atá tuillte go maith aici ó tharlaíonn polaitíocht na tíre sin bheith chomh hait agus atá.
Cogar, conas is féidir le dream pobalach na heite deise toghchán a bhuachan in aon tír Eorpach na laethanta seo? Nach bhfuil na dreamanna seo in ainm is a bheith imeallach? Bhuel, ní mar sin atá san Ostair. Mar a dúirt an nuachtán Seiceach Lidové noviny, is ionann an dream a thug vóta do Haider agus an saghas sin daoine a thug vótaí do Hitler fadó. Tá an chosúlacht ar an scéal go bhfuil flúirse na ndaoine seo san Ostair, níos mó ná mar is gnách i dtíortha eile.
Deirtear gurb í an Ostair an t-aon tír nach ndeachaigh i ngleic lena stair fhaisisteach i gceart riamh (murab ionann agus an Ghearmáin féin), agus níor bhain an t-olltoghchán deireanach aon phioc den droch-cháil sin. Ní athróidh bás phobalóir beag na hOstaire tada faoi.
