Tá eolas agam ar theach tábhairne i mBaile Átha Cliath – cuirimis Tábhairne X air – ina mbítear ag caitheamh tobac gach oíche. Tá sé simplí go leor: dúntar na doirse ag deireadh na n-uaireanta oscailte, dáiltear na luaithreadáin agus lasann gach duine toitín, an tábhairneoir san áireamh. Níl a fhios agam cé chomh coitianta is atá a leithéid i bpubanna eile ach bíonn sé ag tarlú i dTábhairne X minic go leor.
Anois, dá n-inseoinn scéal mar seo cúpla bliain ó shin, is dócha go mbeadh raic faoi. Nuair a tugadh an cosc ar thobac isteach, ba rud thar a bheith nua é agus bhí na nuachtáin uile sa tóir ar scéalta scannalacha faoi thithe tábhairne anseo agus ansiúd a bhí ag ligean do dhaoine tobac a chaitheamh iontu. Ach anois agus an cosc ar an fhód le roinnt blianta, ní ábhar nuachta é níos mó agus ní tharraingeoidh cás Thábhairne X aon chonspóid. Is maith an rud é sin: tugann sé sin deis dúinn, faoi dheireadh thiar thall, an cosc ar thobac a phlé go fuarchúiseach.
» Léigh ar aghaidh...
Bhí olltoghchán i bPoblacht na Seice le déanaí agus, mar is gnách, níor éirigh go rómhaith leis an pháirtí is ansa liomsa agus a dtugaim vóta dó i gcónaí, is é sin, an Páirtí Glas. Ní bhfuair siad ach timpeall is 2.5% den vóta, rud atá níos measa ná mar is gnách, fiú, mar fágann sé sin gan oiread is suíochán amháin sa pharlaimint iad. Ach bhí toghcheantar amháin ann ina bhfuair siad breis is 20%. Conas sin?
» Léigh ar aghaidh...
Athraíonn an saol go tapa, go háirithe an saol ar an Idirlíon. Is minic muid go hiomlán spleách anois ar rudaí nárbh ann dóibh fiú bliain ó shin. Ceann de na rudaí a shleamhnaigh isteach i mo shaol an bealach seo ná Wikipedia, “an chiclipéid shaor ar féidir le cách í a chur in eagar”, mar a deirtear ar an suíomh. Ó thug mé faoi deara gurb ann di, bíonn sí do mo chuidiú go dílis ó lá go lá, bíonn sí i gcónaí ar fáil chun mo chuid ceisteanna a fhreagairt. Is beag lá oibre nach dtugaim cuairt uirthi agus, ós rud é go bhfuil mé tar éis an t-uafás tairbhe a bhaint aisti, níorbh fhada gur rith an cheist liom, ar cheart dom alt nó dhó a scríobh ar Wikipedia? Ar chóir dom, tuigeann tú, rud éigin a thabhairt ar ais, in ionad a bheith ag tarraingt as an t-am ar fad?
» Léigh ar aghaidh...
Conradh Liospóin atá i gceist agam, dar ndóigh, agus an té a shínigh é ná Václav Klaus, uachtarán Phoblacht na Seice. Leis sin, faoi dheireadh thiar thall, tá an conradh daingnithe ag gach ballstát agus tiocfaidh sé i bhfeidhm faoi dheireadh na bliana, is cosúil.
Tá a fhios ag an saol Fódlach go raibh Václav Klaus i gcoinne an chonartha agus go bhfuil sé i gcoinne an Aontais Eorpaigh i gcoitinne. Ní raibh an dara rogha aige ach an conradh a shíniú, áfach, tar éis do pharlaimint na tíre é a achtú agus tar éis don chúirt bhunreachtúil a dhearbhú nach bhfuil sé i gcoinne bhunreacht na tíre.
Bhí an dóigh ar shínigh sé an conradh spéisiúil go leor. Taobh amuigh d’amharc na gceamaraí, i seomra éigin dorcha i gCaisleán Phrág, a rinne sé an gníomh. Ní raibh aon searmanas i gceist. Ach chuaigh sé ar an taifead ina dhiaidh chun a rá go n-easaontaíonn sé leis an chonradh (rud a raibh ar eolas againn cheana), gur in aghaidh a thola a chuir sé a shíniú leis agus go gceapann sé go bhfuil neamhspleáchas na tíre caillte anois. Ba ar an ráiteas deireanach a chuir sé an bhéim: dúirt sé nach tír neamhspleách í Poblacht na Seice ná aon bhallstát eile san Aontas Eorpach níos mó.
» Léigh ar aghaidh...
Domhnach
20
Meán Fómhair
2009
Is cuimhin liom gur léigh mé ar bhlag Seiceach éigin tamall ó shin nach bhfuil ach trian de dhaonra Phoblacht na Seice ina gcónaí i gcathracha a bhfuil os cionn 100,000 duine iontu. Níl a fhios agam cén dóigh a bhfuil na cúrsaí seo i dtíortha Eorpacha eile ach shamhlóinn nach mbeadh an scéal mórán ródhifriúil. Idir an dá linn, tháinig mé ar staitistic le déanaí a léiríonn go bhfuil trian de dhaonra an Aontais Eorpaigh tar éis gan úsáid a bhaint as an Idirlíon riamh. Sin trian dár gcomhshaoránaigh nach bhfuil aon ról ag na meáin leictreonacha ina saol acu. Agus fiú iad siúd a bhfuil úsáid bainte acu as an Idirlíon uair éigin, tá dream mór ann nach úsáideoirí flúirseacha iad mar níl gá acu leis: ar nós mo thuismitheoirí féin a mbíodh cuntas ríomhphoist acu tráth ach d’éirigh siad as mar ní raibh siad ag baint aon úsáide as.
» Léigh ar aghaidh...
Ceann de na rudaí is mó is fuath liom sa saol seo ná carranna – rud atá aisteach go leor mar tógadh mé i mbaile beag a raibh monarcha mhór carranna ann, an gnó ba thábhachtaí san áit. Más ea, cheapfá go mbeadh bá agam do charranna. Níl.
Níl ceadúnas tiomána agam, ní raibh carr agam riamh agus is cosúil nach mbeidh go deo. Ceapaim gur mó trioblóid ná tairbhe a bhaineann le carr a bheith agat. Caithfidh tú bheith buartha faoin árachas a íoc, faoi spás páirceála a aimsiú, faoi thranglaim tráchta a sheachaint, faoi gan a bheith ag ól roimh dhul ag tiomáint, faoi gan a bheith ag úsáid an ghutháin agus tú ag tiomáint, agus cá bhfios cad eile. Samhlaítear gurb ionann don charr agus don tsaoirse – tuairim a d’eascair as Meiriceá, creidim – ach a mhalairt atá fíor.
» Léigh ar aghaidh...
Is iomaí duine a chaill muinín sa chaipitleachas mar thoradh ar an chúlú eacnamaíochta seo. Duine nár chaill, áfach, ná Václav Klaus, uachtarán Phoblacht na Seice, mar d’fhoilsigh sé aiste le déanaí inar impigh sé ar dhaoine gan droim láimhe a thabhairt don chaipitleachas go fóill.
Beidh cuimhne ag na hÉireannaigh ar an Uasal Klaus as ucht a dtuairimí diúltacha i leith an Aontais Eorpaigh agus a chairdis le Libertas. Is duine é nach tearc a thuairimí conspóideacha, mar a tuairiscíodh ar an bhlag seo cheana (anseo agus anseo), ach ní chuige atá mé anois. Ó dhúchas, is eacnamaí é Klaus (b’eisean príomhailtire an athraithe ón chumannachas go dtí an caipitleachas sa tSeicslóvaic sa 1990í) agus, murab ionann agus ábhair eile, is fiú cluas le héisteacht a thabhairt dó más ar ábhar na heacnamaíochta atá sé ag caint.
Creideann an tUasal Klaus go láidir ar an leagan “crua” den chaipitleachas, faoina dtiomsaítear an saormhargadh agus an tsaorfhiontraíocht gan barraíocht rialála, na cánacha a bheith íseal, an córas leasa shóisialaigh a bheith éadrom, agus mar sin de. Creideann sé ar choincheap “lámh dhofheicthe an mhargaidh”: nuair a thugann tú cead a gcinn do dhaoine dul i mbun gnó ar son a leasa féin, déanfaidh siad leas an phobail mar fhothoradh. Caithfidh, más ea, go gcuireann sé isteach air anois agus daoine ag gearán nach bhfuil an leagan seo den chaipitleachas ag déanamh a leasa.
» Léigh ar aghaidh...
Cloisim go ndearnadh suirbhé thall sa Bhreatain ina bhfuarthas amach go bhfuil duine as ceathrar idir 20 agus 40 bliain d’aois fós ag maireachtáil in aon teach lena dtuismitheoirí.
Bhuel. Mar dhuine a d’éiligh ón nead agus mé 18 bliain d’aois, ní thuigim céard a thabharfadh ar dhuine óg fanacht. Cócaireacht agus glantachán mamaí, is dócha. Ach nuair a chuimhním siar ar m’óige féin, ba chuma liom faoin chócaireacht agus faoin ghlantachán. Saoirse a bhí uaim agus bhí mé sásta fulaingt ar a son – más féidir “fulaingt” a thabhairt ar do chócaireacht féin a dhéanamh (agus a ithe).
Ní hé sin le rá nach raibh mé ag réiteach le mo thuistí agus mé óg – ná baol air. Ach ceapaim gur shroich mé pointe ag aois áirithe mar ar éirigh an saol sócúlach sa bhaile róchúng agus tháinig fonn orm aithne ní b’fhearr a chur ar an saol mór, féachaint ar an domhan agus mé saor ó dhearcaí agus réamhchlaontaí mo mhuintire féin.
B’é sin an rud ab fhearr a rinne mé riamh. Táim ionann is cinnte go mbeadh mo shaol i bhfad Éireann níos leimhe ná mar atá dá mbeinn fanta sa bhaile ag an am cinniúnach sin. Agus, bíodh a fhios agaibh, ceapaim gur fearr agus láidre an caidreamh le mo thuismitheoirí dá bharr, freisin.
Is ait liom nach dtuigeann duine óg as ceathrar é sin.
Is minic mé ag gearán faoin easpa infreastruchtúir atá in Éirinn don lucht siúil sléibhe (nó cnocadóireachta, mar is fearr liom féin tabhairt air). Creid nó ná creid, cé gur caitheamh aimsire í a chnocadóireacht a bhaineann leis an dúlra, tá infreastruchtúr ag teastáil chuici. Nuair a deirim infreastruchtúr, is é atá i gceist agam ná dhá rud go príomha. Uimhir a haon ná dóthain bealaí marcáilte atá saor ó chonspóid maidir le cearta rochtana. Uimhir a dó ná iompar poiblí chun tú a thabhairt chuig na bealaí sin.
Tá Éire gann ar an dá rud ach, díreach le déanaí, tá rud tarlaithe i Sléibhte Chill Mhantáin ar tuar dóchais é. Tá an comhlacht Coillte, i gcomhar le Dublin Mountains Partnership, tar éis roinnt bealaí nua a mharcáil agus a oscailt i gceantar Thigh Bródáin (Tibradden) agus na Craobhaí (Cruagh) i nDeisceart Chontae Bhaile Átha Cliath. Chomh maith leis sin, chuir siad seirbhís bus ar bun a théann ó stáisiún Luas Áth an Ghainimh go dtí na háiteanna seo agus ar ais.
» Léigh ar aghaidh...
Tá sé in am labhairt faoi chearta rochtana faoin tuath arís. Tá sé in am labhairt fúthu arís mar tharla an “eachtra” arís. Bhí mo chailín agus mise ag siúl i gCill Mhantáin an deireadh seachtaine seo caite nuair a bhuail feirmeoir feargach orainn, madra lena chois, gunna ina lámh agus litir dlíodóra sa lámh eile. Ceart go leor, tá mé ag áibhéal rud beag, ní raibh gunna aige, ach tuigeann sibh an saghas teacht le chéile a bhí ann. Cairdiúil ní raibh sé.
“Is liomsa an talamh seo, níl ceart agaibh dul air”. Ach bhí mise ag mothú cróga an lá sin (ní raibh gunna aige mar a dúirt mé) agus thosaigh mé ag cur cainte air. Bhog sé sin de bheagán é. Dúirt sé go gcothaíonn strainséirí trioblóid ar a thalamh. Dúirt sé go ndearnadh damáiste dá mhaoin agus go ndearnadh ionsaí ar a mhuintir. Dúirt sé nach bhfuil uaidh ach an Domhnach a chaitheamh go síochánta.
» Léigh ar aghaidh...
