Leon na Seice i ngleic le Cláirseach na hÉireann An Cainteoir Dóchais
| FOCAL.IE » | POTAFOCAL.COM »
| BLAG | ETC... |
Compendium Gramadaí Gaeilge

Claochluithe tosaigh i ndiaidh an ailt sa tuiseal ainmneach

Initial mutations on Irish nouns after the article in the nominative case

Patrún: [an] + [ainmfhocal]

Pattern: [an] + [noun]

Braitheann claochlú tosaigh ar inscne agus thúslitir an ainmfhocail.

Intial mutation depends on the noun's gender and initial letter.

  • Ainmfhocail fhirinscneacha san uimhir uatha

    Masculine nouns in the singular

    • Ainmfhocail dar tús guta

      Nouns beginning with a vowel

      Claochlú: cuirtear t- roimh an ainmfhocal.

      Mutation: prepend t- to the noun

      éan (a bird) > an t-éan (the bird)

    • Ainmfhocail dar tús consan

      Nouns beginning with a consonant

      Gan chlaochlú.

      No mutation.

      cat (a cat) > an cat (the cat)

  • Ainmfhocail bhaninscneacha san uimhir uatha

    Feminine nouns in the singular

    • Ainmfhocail dar tús guta

      Nouns beginning with a vowel

      Gan chlaochlú.

      No mutation.

      eaglais (a church) > an eaglais (the church)

    • Ainmfhocail dar tús b, c, f, g, m, p (.i. gach consan ar féidir séimhiú a chur air ach amháin d, s, t)

      Nouns beginning with b, c, f, g, m, p (i.e., all the aspirable consonants except d, s, t)

      Claochlú: séimhiú.

      Mutation: aspiration (lenition).

      bróg (a shoe) > an bhróg (the shoe)

    • Ainmfhocail dar tús d, t, l, n, r

      Nouns beginning with d, t, l, n, r

      Gan chlaochlú.

      No mutation.

      teanga (a language) > an teanga (the language)

      (Cé gur féidir séimhiú a chur ar d agus t i bprionsabal, ní shéimhítear iad sa chás seo.)

      (Although d and t can be aspirated in principle, they are not aspirated in this case.)

    • Ainmfhocail dar tús sl, sn, sr, s + guta

      Nouns beginning with sl, sn, sr, s + vowel

      Claochlú: cuirtear t roimh an s.

      Mutation: prepend t to the s.

      sráid (a street) > an tsráid (the street)

    • Ainmfhocail dar tús sc, sl, sm, sp, st

      Nouns beginning with sc, sl, sm, sp, st

      Gan chlaochlú.

      No mutation.

      sceallóg (a chip) > an sceallóg (the chip)

    • Ainmfhocail dar tús sb, sd, sf, sg, sh, ss

      Nouns beginning with sb, sd, sf, sg, sh, ss

      Níl aon fhocail sa teanga a thosaíonn ar na consain seo.

      There are no such words in Irish.

  • Ainmfhocail an dá hinscne san uimhir iolra

    Nouns of both genders in the plural

    • Ainmfhocail dar tús guta

      Nouns beginning with a vowel

      Claochlú: cuirtear h- roimh an ainmfhocal.

      Mutation: prepend h- to the noun

      eaglaisí (churches) > na heaglaisí (the churches)

    • Ainmfhocail dar tús consan

      Nouns beginning with a consonant

      Gan chlaochlú.

      No mutation.

      cait (cats) > na cait (the cats)

Michal Boleslav Měchura
valselob@hotmail.com